روکش دندان چیست ؟

روکش دندان ( crown یا dental cap) نوعی ترمیم دندانپزشکی است که به طور کامل روی دندان یا ایمپلنت دندانی را میپوشاند. روکش دندانی اغلب بر روی دندان هایی استفاده میشود که به صورت گسترده ای تخریب شده اند. روکش ها معمولا با موادی به نام سمان دندان به دندان چسبانده میشوند ( باند میشوند).

روکش دندان که از انواع پروتز ثابت دندان هستندُ از مواد مختلفی (فلزی ُ سرامیکی یا ترکیبی از هردو) با روش غیر مستقیم ساخته میشوند. از روکش معمولا برای افزایش استحکام دندان و حفاظت از آن دربرابر شکستنُ و بهبود ظاهر و زیبایی دندان استفاده میشود. 

نویسنده : دکتر بهاره سپهریان

فیلم روکش دندان

در ویدئو زیر مراحل انجام روکش دندان به شما نمایش داده میشود. اگر میخواهید فرایند کامل را در یک فیلم کوتاه روی دور تند ببینید فیلم زیر را به شما پیشنهاد میکنیم.

 

 

مبحث روکش ( پروتز ثابت دندان ) از مباحث انواع پروتز دندان را ترجیحا با سوالات رایج بیماران به بررسی مینشینیم :

عوارض روکش دندان

مهمترین عارضه روکش کردن دندانها این است که دندان شما تراش می خورد و اگر از آن به خوبی مراقبت نکنید بعد از چند سال پوسیده شده و از بین میرود.

قیمت روکش دندان

هزینه روکش دندان چقدر است؟ برای پاسخ به این پرسش باید گفت این هزینه بسته به جنس روکش و دستمزد دندانپزشک و هزینه لابراتوار میتواند متفاوت باشد.

منظور از جنس روکش دندان بیشتر نوع آن است که غالبا فلزی، سرامیکی ، پرسلن باند شده به فلز و یا زیرکونیوم ( یا همان روکش دندان زیرکونیم ) میباشد. معمولا ارزانترین روکشها، همین روکشهای پرسلن باند شده به فلز هستند که البته قیمت روکش دندان در آنها هم به آلیاژ زیر آن بستگی دارد . اما با آلیاژ مرسوم در لابراتوارهای دندانی ، به صرفه ترین هزینه روکش دندان را دارند.

قیمت روکش دندان زیرکونیا

متاسفانه این روزها بدلیل افزایش بی سابقه قیمت مواد دندانی و تاثیر مستقیم آن بر وضعیت بازار دندانپزشکی، هزینه همه درمانها تا حدودی افزایش یافته است. به طوری که در حال حاضر (آذر ماه ۱۳۹۷) هزینه یک واحد روکش زیرکونیا در تهران بین ۷۵۰ هزار تومان تا یک میلیون و دویست هزار تومان است.

قیمت روکش دندان عصب کشی شده

همانطور که در قسمت روکش دندان عصب کشی شده به آن پرداخته ایم گاهی به علت پوسیدگی وسیع در دندان بخشی از تاج خود را از دست میدهد و پس از عصب کشی لازم است تا دندان عصب کشی شده روکش شود. هزینه روکش دندان عصب کشی شده به عصب کشی آن بستگی نداشته بلکه همانطور که در بالا گفتیم به جنس روکش و هزینه ی لابراتوار و غیره بستگی دارد. .

قیمت روکش دندان سال 97

قیمت روکش دندان در سال ۹۷ باتوجه به افزایش چشمگیر قیمت ارز و افزایش بیسابقه ی قیمت مواد دندانی نسبت به سال ۹۶ افزایش داشته است. به طوری که در سطح تهران قیمت انواع روکش دندان از ۴۰۰ هزار تومان تا ۲ میلیون تومان به گوش میرسد.

قیمت روکش دندان سال 96

قیمت روکش دندان در اوایل سال ۹۶ ثیت بوده ولی در اواخر سال به علت نوسانات بازار ارز رشد مثبتی داشته است.

قیمت روکش طلا دندان

ظلای به کار رفته در این روکش از آب کردن شمش طلا با بالاترین عیار موجود (در ایران ۱۸ عیار) به دست می آید. بنابراین قیمت این نوع روکش نسبت مستقیمی با قیمت طلا و میزان گرم مورد استفاده دارد. علاوه بر آن لابراتوار ها معمولا درصدی از قیمت طلای به کار رفته را به عنوان هزینه ی لابراتوار اعلامی میکنند که این درصد نیز در تعیین هزینه ی نهایی کار موثر است. جهت اطلاع از قیمت دقیق این روکش با مطب تماس بگیرید

بهترین نوع روکش دندان کدام است ؟

بهترین نوع روکشها، روکشهای تمام فلزی از نوع روکشهای تمام طلا میباشند که زیبایی را تامین نمیکنند. بعد از آنها روکش دندان زیرکونیا در سطح بسیار بالایی از کیفیت میباشد. البته قطعا ما روکش های زیرکونیا را در ایران و با توجه به متریال موجود در لابراتوارهای ایران بعنوان بهترین نوع روکش دندان معرفی میکنیم.

روکش دندان برای زیبایی

روکش کردن دندان

یکی از موارد کاربرد روکش ، روکش دندان عصب کشی شده است که در بالا به آن اشاره کردیم. از موارد دیگر کاربرد روکش دندان میتوان به استفاده از آن برای زیبایی اشاره کرد. البته در این روش از انواع خاص پروتزهای ثابت دندان برای اصلاح بد رنگی های دندانی استفاده میشود. منظور از انواع خاص پروتزهای دندانی، استفاده از انواع روکش های دندان سرامیکی برای تامین زیبایی است. که در این موارد، با توجه به علت نیاز به روکش ، نوع سرامیک دندانی مورد استفاده متفاوت است.

البته در مواردی که تاج دندان آسیب دیده و سمپتومها وعلایم ترک در دندان دیده شود نیز از روکش استفاده میشود. شایان ذکر است که شایعترین علامت این نوع آسیب به تاج دندان، درد دندان در حین جویدن است. و دندانپزشک معمولا از طریق دق کردن دندان در جهات مختلف به آن پی میبرد.

روکش دندان عصب کشی شده

زمانی دندان شما نیاز به روکش دارد که تاج دندان، به شدت آسیب دیده و با ترمیمهای معمول قابل پر شدن نیست، یکی از مواردی که این موضوع را باعث میشود، بعد از ( درمان ریشه ) است. چرا که دندانی که نیاز به روت کانال دارد ، نه تنها به علت پوسیدگی بخش وسیعی از تاج خود را از دست داده بلکه بعد از درمان ریشه نیز خشک و شکننده میشود و چه بسا اگر ترکی در تاج دندان باشد، دندان خرد شده و از بین می رود. روکش با محافظت دور تا دور دندان آن را در برابر نیروهای افقی و عمودی مستحکم ساخته و مانع از شکنندگی آن میشود.

روکش دندان درد دارد

باید گفت که مراحل روکش کردن دندان ، درد ندارد. اما این که چرا دندانی که روکش شده است درد میگیرد، میتواند علل گوناگونیی داشته باشد، ممکن است دندان روکش شده از قبل عصب کشی نشده باشد ویک پوسیدگی ثانویه ویا عفونی شدن ریشه آن ویا تحریکات دندانی دیگر باعث درد دندان زیر روکش بشود. علت دیگر درد دندان روکش شده میتواند گیرغذایی در طرفین روکش دندان و ایجاد التهاب باشد.

انواع روکش دندان کدام است؟

روکشهای تمام فلزی ( all metal)

همانطور که از نام آن بر می آید تمام بخش پوشش دهنده دندان از فلز ساخته شده که بسته به نوع فلزات موجود در آلیاژ آن میتواند فلز سفید یا زرد باشد.

مزایا 

بهترین روکش دندان است. چرا که تراش دندان بسیار کمتر است، باعث سایش دندانهای مقابل نمیشود، ماندگاری بسیار بالایی دارد چون کاملا فیت دندان می شود.

معایب 

تنها عیب آن ظاهر نازیبای آن است.

جنس روکشهای تمام فلز

روکش های تمام فلزهیچ وقت یک فلز به صورت خالص نمیتواند جهت روکش استفاده شود، همیشه آلیاژهای فلزی هستند که برای روکشهای دندانی مورد استفاده قرار می گیرند.البته طلای خالص، از این قانون مستثناست.     آنچه که در انواع روکش دندان به عنوان گلد استاندارد محسوب میشود روکش های طلا است. این همان چیزیست که در اصطلاح عموم جامعه « دندان طلا» نامیده میشود.

شامل آلیاژهای قیمتی ( precious):

      ۶۰℅ این آلیاژها شامل فلزات قیمتی ( طلا، پلاتینیوم، وگاهی پالادیوم ) است که بالغ بر ۴۰℅ آن طلاست. این آلیاژها بینظیرند. بخصوص برای استفاده در روکش های pfm. اما اشکال بزرگ روکشهای دندان با آلیاژ قیمتی این است که بسیار گران هستند. چرا که نه تنها آلیاژ مورد استفاده این انواع روکش دندان حداقل ده برابر آلیاژهای معمولی قیمت دارد، بلکه ریختن آلیاژ آنها در لابراتوار هم بسیار حساس به تکنیک است ، به همین علت لابراتوارهای دندانسازی هم دستمزد بالایی را برای این نوع روکش ها طلب میکنند. 

آلیاژهای نیمه قیمتی (semi precious) :

     که بیش از ۲۵℅ از فلزات قیمتی تشکیل شده است.

آلیاژهای معمولی (non precious) :

     کمتر از ۲۵℅ فلزات قیمتی را شامل میشود. و بقیه آن شامل نیکل ،کروم و...است. بالغ بر نود درصد روکش های pfm امروز در ایران ، با این نوع آلیاژها ساخته میشوند.

روکش سرامیکی دندان (all ceramic) 

روکشهای تمام سرامیک

همانطور که از نام آن بر می آید ، روکشهای تمام سرامیک به طور کامل از نوعی چینی مانند پرسلن ساخته شده است.

مزایا 

  • این روکشها در مقایسه با روکشهای pfm که روتین مطبهای دندانپزشکی است بسیار طبیعی تر به نظر میرسد چرا که فلزی در زیر آن به کار نرفته است.
  • لبه فلزی ناشی از روکشهای pfm معمول وجود ندارد.
  • اگر کسی به آلیاژهای موجود در فلز آلرژی داشته باشد ،میتواند این روکشها را مد نظر داشته باشد

معایب 

  • ساختار این انواع روکش بسیار ضعیف است . بنابراین فقط در دندانهای قدامی که زیبایی مد نظر است مورد استفاده قرار میگیرد.

انواع روکشهای سرامیکی ( تمام سرامیک ) 

  1.  پرسلن جاکت کراون : که بیش از صد سال پیش با عنوان روکش تمام سرامیک ابداع شد و بسیار ضعیف است و به همین دلیل امروزه زیاد مورد استفاده نیست.
  2. پرسلنهای مدرن (ips و emax) و روکشهای فلدسپاتیک : که ادعا دارند با همان زیبایی جاکت کراون استحکام بالاتری دارند.البته ناگفته نماند که روکش های ips که با سیستم پرس ساخته میشود، استحکام بالایی دارند ، ولی باز هم برای بریج های بلند مساعد نیستند. روکش های فلدسپاتیک هم بسیار زیبا هستند و هم پوشش رنگ خوبی دارند اما استحکام زیادی ندارند. بهرحال برای روکش دندانهای جلویی هنوز هم گزینه مناسبی هست.
  3. روکش زیرکونیا : که به تفصیل درباره آن توضیح خواهم داد

روکشهای pfm ترکیب سرامیک  و فلز ( چینی باند شده به فلز )

روکشهای ترکیب سرامیک و فلزآنچه که امروزه به عنوان روکش به صورت غالب در مطبهای دندانپزشکی استفاده میشود همین نوع روکش است.در واقع بخش فلزی دور تا دور دندان را پوشش میدهد و به عنوان بخش هسته ای استحکام روکش را سبب میشود و پرسلن یا چینی روی آن ،زیبایی روکش را منجر میشود. در واقع ترکیبی از زیبایی و استحکام.

مزایا 

  • استحکام بالا تر در مقایسه با روکش سرامیکی دندان، 
  • فیتنس خوب فلز با دندان ( عمر این روکشها از روکش دندان تمام فلز، بجز روکش طلا، کمتر و از روکش دندان تمام سرامیک بیشتر است. )

معایب

  • سایش دندان مقابل در مواردی که گلیز روکش (لعاب روی روکش)  از بین رفته است.
  • احتمال ترک یا پریدگی چینی روکش.( اگر کم باشد ترمیم با کامپوزیت و اگر زیاد باشد تعویض روکش مدنظر قرار میگیرد. )
  • بعضی موارد فلز لبه روکش دیده میشود ، به ویژه بعد از تحلیل لثه که این اتفاق مهمی است به ویژه در دندانهای قدامی.
  • ضخامت بالاتری از دندان تراش میخورد.

روکش دندان زیرکونیوم ( zirconium crowns)

و اما روکش دندان زیرکونیا‌ ( روکش زیرکونیوم ) ، یکی از انواع روکشهای تمام سرامیک است که به کمک فریمهای زیرکونیومی تقویت شده است .از لحاظ ساختاری مشابه pfm است با این تفاوت که به جای استفاده از فلز در مرکزروکشهای زیرکونیاروکش از زیرکونیوم استفاده میشود که رنگ آن سفید است ولی استحکام آن به اندازه و یا حتی بیشتر از آلیاژهای فلزی است.

مزایا 

  • فیتنس عالی، 
  • استحکام بالا در هر نقطه از دهان. 
  • زیبایی
  • سیاهی لبه لثه که در روکشهای pfm بسیار شایع است در آن دیده نمیشود.
  • در افرادی که آلرژی فلزی دارند قابل استفاده است.

معایب 

  • قیمت روکش دندان زیرکونیوم به نسبت گرانتر است.
  • اگر گلیز نشده باشد منجر به سایش دندان مقابل میشود. 
  • بعنوان زیباترین روکش های دندانی نمیتوان از آنها یاد کرد، اما از روکش های pfm  زیباترند.

درمان عفونت دندان روکش شده چیست؟

آنچه که ما در مراجعینمان با این عنوان میبینیم، به طور معمول شامل یکی از موارد زیر است:

  1. یکی از دندانهای اطراف روکش دچار پوسیدگی شده و یا چینی روکش دندان به یک علتی شکسته است و به شدت دچار گیر غذایی شده است. این موضوع باعث فشار آوردن بیش از حد به لثه و تحریک و التهاب در آن میشود. از آنجایی که بعلت التهاب ، خونریزی زیادی رخ میدهد ، خود فرد جرات نمی کند که این منطقه را تمیز کند و از طرفی هر روز مواد غذایی بیشتری در این حفره وسیع گیر می افتند و هر روز بر التهاب این منطقه و بوی بد دهان ، افزوده میشود.
  2. پوسیدگی ثانویه از کنار روکش مجددا آغاز شده است که این موضوع یا بعلت عدم رعایت بهداشت توسط خود بیمار هست و یا بدلیل تطابق پایین روکش دندان. که در هر دو صورت باید روکش دندان تعویض شود.

طبعا بستگی به علت عفونت دارد. اگر علت عفونت ، گیر غذایی باشد، گاهی ترمیم دندانهای اطراف و گاهی تعویض روکش دندان مورد نظر بعنوان راه درمان است. اگر علت پوسیدگی ثانویه باشد که راه درمان آن ، تعویض روکش دندان مورد نظر است . البته به شرطی که زود متوجه آن شویم .

بوی بد روکش دندان

علت بوی بد روکش دندان، میتواند متفاوت باشد. اما مهمترین علت بوی بد در دهان اصولا فعالیت باکتری های بیهوازیست. بنابراین اگر پوسیدگی ثانویه زیر روکش شما ایجاد شود و بی توجه به آن بمانیم ( در دندان های عصب کشی شده ، این موضوع فقط با عکس رادیوگرافی دندانی قابل مشاهده هست.) بعد از مدتی فعالیت این باکتری ها آغاز شده و منجربه ایجاد بوی بد روکش دندان میشود. .

علت لق شدن روکش دندان

به طور معمول، علت لق شدن روکش دندان ها ناشی از پوسیدگی ثانویه در زیر روکش دندان هست که بعلت عدم رعایت صحیح بهداشت دهان ایجاد میشود. گاهی عدم تراش صحیح دندان حین تراش برای روکش دندان و یا شسته شدن چسب روکش ( سمان روکش ) هم میتواند علت لق شدن روکش دندان باشد.

مراحل روکش کردن دندان

مراحل روکش دندان به شرح زیر است:

  1. تراش دندان ( از محیط دندان به ضخامت روکش مورد نظر برداشته میشود )
  2. قالبگیری از دندان تراش خورده و انتخاب رنگ روکش متناسب با دندانهای مجاور ، جهت انتقال آنچه در دهان وجود دارد به لابراتوار دندانسازی
  3. بعضا یک جلسه امتحان فریم فلزی یا زیرکونیوم
  4. گاها یک جلسه امتحان پرسلن
  5. تحویل روکش

چسب برای چسباندن روکش دندان

آنچه که با عنوان چسب روکش دندان در بین افراد موسوم است، در واقع ماده ای هست زیست سازگار( طی آزمایشات متعدد برای بدن مضر شناخته نشده است) که به صورت سمان، بین روکش دندان و دندان تراش خورده قرار میگیرد. و به این ترتیب روکش دندان را که با یک تراش دندانی صحیح توسط دندانپزشک مجرب شما ساخته شده است را بر روی دندان نگه میدارد. این سمان های روکش دندان ( چسب روکش) انواع بسیار گوناگونی دارند که با توجه به نوع روکش دندانی و شرایط دندان و بسیاری عوامل دیگر ، توسط دندانپزشک شما تعیین میشود. بنابراین استفاده از انواع چسب دو قلو ، چسب آهن و ... برای چسباندن روکش دندان، نه تنها صحیح نیست بلکه میتواند خطرات جبران ناپذیری برای سلامتی شما ایجاد کند.

درمان خانگی درد دندان روکش شده

درمان خانگی برای درد دندان روکش شده هم میتواند شامل یک درمان موقتی تا مراجعه به دندانپزشک باشد و آن استفاده از مسواک های بین دندانی برای تمیز کردن مواد غذایی که در اطراف روکش دندان به دام افتاده اند می باشد. استفاده از مسکن ها تا مراجعه به دندانپزشکتان میتواند به شما کمک کند که تا حدودی با درد روکش دندانتان کنار بیایید

علت سیاه شدن روکش دندان

دندان به دام افتاده اند می باشد. استفاده از مسکن ها تا مراجعه به دندانپزشکتان میتواند به شما کمک کند که تا حدودی با درد روکش دندانتان کنار بیاییدمعمولا علت سیاه شدن روکش دندان، پریدگی یا شکستگی روکش دندان pfmو نمایان شدن بخش فلزی روکش به داخل دهان است. که راه درمان آن مراجعه به دندانپزشک و تعویض روکش مورد نظر است.

تعویض روکش دندان

آیا ممکن است روکش دندان نیاز به تعویض داشته باشد ؟

بله.در واقع روکش دندان ( dental crowns ) در مواقعی استفاده میشود که استحکام دندان با یک پر کردگی ساده تامین نمیشود.
روکش با پوشش کامل تاج دندان، در واقع از تاج دندان در مقابل شکستن تحت فشارهای ناشی از جویدن و ... محافظت میکند. به این ترتیب نه تنها روکش دندان حفاظت بالایی را برای دندان فراهم می کند بلکه  عملکرد دندان را نیز بهبود بخشیده و زیبایی قابل قبولی را به بیمار هدیه میکند.
اما دلایل متعددی وجود دارد که بر اساس آنها نیاز به تعویض روکش وجود دارد من جمله 
*پوسیدگیهای ثانویه در زیر روکش
* تحلیل لثه یا سایش های طوق دندان که منجر به نمایی نازیبا در دهان میشوند
* تغییر رنگ تدریجی دندانهای اطراف در طول سالها که منجر به مشخص شدن نمای روکش میشود.
* شکستن چینی روی روکش.
در عین حال بعضی مواقع سمان مورد استفاده برای چسباندن روکش ( چسب روکش )به مرور شسته شده و روکش شل میشود که میتوان دوباره  آن را چسباند.

عمر یک روکش دندانی ( پروتز ثابت دندان ) چند سال است ؟

اصولا در یک حالت آرمانی دندانهای هر فرد تا پایان عمر او باید به او خدمت کند، اما متاسفانه عواملی از قبیل پوسیدگی ، شکستن دندان، بیماریهای لثه و ....باعث میشود ما  دندانهای سالم اولیه خود را از دست بدهیم.
در مورد روکش (پروتز ثابت دندانی ) هم وضع بر همین منوال است. قاعدتا اگر بعد از گذاشتن روکش شما بهداشت دهانی خوبی داشته باشید ، در عین حال مراجعه منظم به دندانپزشکتان جهت بررسی شرایط روکش را در برنامه خود قرار دهید، مسلما عمر روکش شما بیشتر میشود . و در صورت نیاز( موارد ذکر شده در بالا جهت تعویض روکش )، دندانپزشک به شما توصیه میکند که روکش دندان خود را عوض کنید.

پست و کور دندان (post & core ) چیست ؟ مراحل روکش دندان

در مواقعی که دندان عصب کشی ( روت کانال ) شده و بیش از ۵۰℅ از بافت تاج دندان از بین رفته ،معمولا برای باز سازی تاج دندان یک قالب از ریشه دندان گرفته میشود و برای لابراتوار ارسال میگردد . جلسه دوم مراجعه بیمار یک تاج فلزی ریختگی که توسط لابراتور دندانسازی ساخته شده ، روی دندان بیمار چسبانده شده و سپس از آن برای تهیه روکش قالبگیری میشود.

روکش دندان جلو 

همانطور که در بحث انواع روکشهای دندانی توضیح داده شد ، برای روکش دندانهای جلو بهترین انتخاب روکشهای سرامیکی یا انواع روکش زیرکونیا است که زیبایی را اساسا تامین میکند. اما هنگام روکش دندان جلو برای زیبایی باید به این نکته توجه کرد که انجام روکش صرفا جهت زیبایی دندانهای جلو به هیچ عنوان توصیه نمیشود. جهت این امر روشهای دیگری مثل لمینت دندان و یا ترمیمهای کامپوزیت ونیر  ارجح است.